پرینت
پایگاههای استنادی بین المللی

مقوله هایی همچون ارزیابی پژوهشی، سنجش علمکرد پژوهشی و سنجش علم امروزه بسیار مهم و پرکاربرد شده اند. دیجیتالی شدن هر چه بیشتر نشر و ارتباطات علمی نیز زمینه را برای گسترش ابزارهایی که انجام این امور را تسهیل کنند، فراهم کرده است. از آنجا که پژوهشگران و دانشگاهیان مدام برای ارزیابی عملکرد علمی و پژوهشی زیر ذره بین هستند، علاقه خود این افراد نیز برای رصد کردن عملکرد علمی خود به ویژه از نظر تعداد انتشارات و تعداد استنادها هر روز بیشتر می شود. این نیاز و تقاضا موجب شده که شرکت های بزرگ فعال در حوزه وب به فکر توسعه ابزارهایی بیافتند که افراد با استفاده از آنها بتوانند به سهولت عملکرد علمی خود را رصد کنند.  در اینجا به معرفی چند مورد از این ابزارها پرداخته می شود که در اختیار دانشگاهیان قرار دارند.

 

توضیحات

پایگاه های استنادی

وب آو ساینس یک پایگاه کتابشناختی است که پیوند به متن کامل هزاران مجله را فراهم آورده است. دسترسی به متن کامل منابع، به اشتراک موسسه به مجلات الکترونیکی بستگی دارد. البته در بسیاری موارد نیز مقالات مورد نظر به صورت مستقیم در پلیگاه وب آو ساینس وجود دارند و حتی اگر موسسه ما مجلات مورد نظر را آبونه نباشند، امکان استفاده از متن کامل این مقالات با اشتراک وب آو ساینس میسر خواهد شد. در مجموع مهم‌ترین اطلاعات قابل دریافت از پایگاه وب آو ساینس شامل: شناسایی مقاله ها و برخی دیگر از انواع تولید علمی، شناسایی کسانی که به آثار علمی استناد کرده اند، شناسایی نقش هر یک از آثار علمی در پشتیبانی از پژوهش‌های فعلی، ردیابی فعالیت‌های پژوهشی همکاران یا رقیبان دانشگاهی، ردیابی تاریخ و روند پیشرفت یک روش علمی از آغاز تا کنون و... می باشد.

 

اسکوپوس یکی از بزرگترین پایگاههای اطلاعاتی «چکیده» و «استنادی» جهان است.یعنی علاوه بر چکيده مقالات، داراي فهرست منابع هر مقاله نيز بوده و بدين ترتيب امکان محاسبه تعداد استنادات به هر مقاله را فراهم می‌کند. از این رو مي‌توان دريافت هر مقاله در اين مجموعه، تا کنون چند بار توسط ساير مقالات مورد استناد قرار گرفته است که اين خود شاخصي برای تعیین کيفيت مقاله می شود. همچنین موثرترین کشورها، نشریات، موسسات علمی، آثار و دانشمندان از این طریق مشخص می­شوند. اواخر سال 2004 از سوی الزویر (ناشر هلندی) راه اندازی شد.این پایگاه با همکاری 21 مؤسسه از سراسر جهان ارائه شده و به سرعت رقیب جدی موسسه اطلاعات علمی شد که قریب 50 سال پیشرو نمایه­های استنادی در جهان بود.

 

موتور جستجوی تخصصی علمی گوگل اسکالر که نوامبر 2004 ایجاد شد، امکان جستجو در آثار علمی موجود بر روی وب را می دهد. این موتور از سال2011 این امکان را فراهم کرد که نویسندگان مقالات برای خود پروفایلی ایجاد کنند، سیاهه انتشارات خود را براساس آثار موجود در نمایه این موتور جستجو تشکیل دهند. زمانی که یک نویسنده پروفایل خود را تشکیل داد و آثار خود را مشخص کرد. گوگل اسکالر شاخص ها و اطلاعاتی در اختیار محقق قرار می دهد که به نوعی نشان دهنده عملکرد علمی وی هستند. از جمله این اطلاعات می توان به روند رشد استناد به آثار وی، شاخص اچ وی، تعداد کل مقالات و استنادها، شاخص آی دهم، و سیاهه نویسندگان همکار فرد است. فرد همچنین می تواند حوزه های موضوعی تخصص خود را با کلیدواژه مشخص کند. گوگل سپس رتبه فرد را در آن حوزه موضوعی بر اساس تعداد کل استناد مشخص می کند. این ابزار گوگل هنوز مراحل آزمایشی را می گذراند واحتمالاً ویژگی های دیگری نیز به آن اضافه خواهد شد.

 

پایگاه Journal Citation Reports که به اختصار  JCR نامیده میشود، در حوزه پایگاه های اطلاعاتی علم سنجی، در دسته بندی پایگاه های استنادی مجلات قرار میگیرد. جهت استفاده و آشنایی متخصصان و دانشجویان علم سنجی، کتابداری واطلاع رسانی و نیز علاقه مندان به این حوزه در لینک زیر فایل معرفی این پایگاه قرار داده شده است.امید است مورد رضایت و استفاده علاقه مندان قرار گیرد.

 

Microsoft Academic Research  یک پایگاه اطلاعاتی و موتور جستجوی رایگان است که توسط شرکت مایکروسافت راه اندازی شده است که در آن امکان جستجو  و تحلیل جداگانه مقالات ، نویسندگان ، کنفرانس ها، مجلات هسته و مهم در حوزه های مختلف علوم وجود دارد. اگر چه هدف MAS پوشش تمام حوزه های دانش در آینده ای نه چندان دور است ،  در حال حاضر پوشش آن در حوزه علوم کامپیوتر و علوم اطلاعات بسیار غنی و قابل اعتماد است . البته در ماههای اخیر پوشش اطلاعات خود را به حوزه های علوم مهندسی ، شیمی ، فیزیک ، ریاضیات ، علوم انسانی و علوم اجتماعی و... نیز افزایش داده است. پوشش آن در حال حاضر اطلاعات حدود 36 میلیون مدرک و 18 میلیون نویسنده را در بر می گیرد که این اطلاعات به صورت هفتگی روزآمد می شود. این موتور به افراد امکان ایجاد پروفایل و تدوین سیاهه آثارشان را می دهد. زمانی که پروفایل تشکیل شد و سیاهه آثار فرد مشخص شود، فرد می تواند تعداد کل آثار،تعداد کل استناد، شاخص اچ، شاخص جی، تعداد نویسندگان استناد کننده به خود و لیست نویسندگان همکار خود را ببیند. آنچه این ابزار مایکروسافت را اکنون از گوگل متمایز می کند، نرم افزاری است که بر روی این سایت قرار دارد و فرد با نصب آن بر روی رایانه خود می تواند گراف هایی از شبکه هم تألیفی، شبکه استنادی، مسیر هم تألیفی و نیز گراف مربوط به شجره نامه )رابطه آموزشی دانشجو واستاد راهنما( را مشاهده کند. مایکروسافت همچنین ابری از کلیدواژه های اصلی آثار نویسنده، سیاهه مجلاتی که وی در آنها مقاله منتشرکرده و سیاهه همایش هایی که در آنها مقاله ارائه نموده را نشان می دهد. تمایز دیگر ابزار مایکروسافت با گوگل این است که مایکروسافت مجلات و همایش ها را نیز رتبه بندی می کند. برای هر مجله شاخص هایی نظیر اچ محاسبه می شود و سپس بر اساس آمار استنادی رتبه یک همایش یا مجله مشخص می شود.

 

این پایگاه که در سال 2008 از طرف گروه تحقيقاتي اس سی آی ماگو ارائه شد يك پايگاه تحليلي استنادي رايگان در سطح وب مي باشد. بهره گيري از امكاناتي نظير رتبه بندي، تحليل استنادي، مقايسه كشورها و مجلات در كنار امكان ايجاد نقشه هاي علمي، اين پايگاه را در زمره معدود پايگاههاي رايگان تحليل استنادي پيشرفته قرار داده است. تغذيه اين پايگاه از داده هاي اسكوپوس كه بنا به ادعاي گردانندگان آن هر روز به روزرساني مي شود نيز از ديگر مزايايي است كه مي توان در كنار برخي كاستيها از قبيل عدم برخورداري از داده هاي نسبي، محدوديت مقايسه اي و ... براي آن بر شمرد.

 

 سایت  سیر کتابخانه دیجیتال آثار علمی و موتور کاوشی است که در اصل بر آثار علوم رایانه و اطلاعات تمرکز دارد. این پایگاه از نمایه سازی استنادی آزاد برای خلق خودکار نمایه استنادی بهره می گیرد که می تواند برای جستجو و ارزیابی آثار بکار رود. سایت سیر دارای امکانات آمار استناد، پیوند به ارجاعات، مدارک مرتبط، نمایه سازی تمام متن و ... می باشد

 

   این پایگاه شامل حدود 1000 انتشارات در همۀ حوزه های علمی می باشد.  مقالات پذیرفته شدۀ این پایگاه حتما باید دارای عنوان و چکیدۀ به زبان انگلیسی باشند اما متن آنها می تواند به زبان هندی باشد. امکانات جستجوی بسیار پیشرفته و امکان جستجو در منابع استناد شده(که فقط در وب آو ساینس وجود دارد)، ارائۀ گزارش های استنادی و امکان مقایسۀ مقالات و موسسات از طریق ارائۀ نمودار از قابلیت های ویژه آی سی آی محسوب می شودعضویت در این پایگاه به مدت یک ماه رایگان است و از طریق آدرس زیر در دسترس می باشد.  

 

پایگاه استنادی علوم چین در سال 1985 توسط آکادمی علوم چین تاسیس شد. که اکنون به طور کامل از طریق وب آو نالج در دسترس قرار دارد. در این پایگاه حدود 1200 انتشارات  وجود دارد که البته تعداد کمی از آن به زبان انگلیسی است. در حقیقت نمایه استنادی علوم چین اولین نمایۀ غیر انگلیسی در وب آو نالج است. ارائۀ نمودار های تحلیلی این پایگاه را برای کسب اطلاعات از مقالات علمی چین بسیار مناسب کرده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

تمام حقوق این اثر برای شرکت مهندسی ارتباطات پیام مشرق و نرم افزار کتابخانه 2.0 ثنا محفوظ می باشد.